2030 Enerji Verimliliği Hedefine Ulaşmak İçin Büyük Adımlar Şart

Küresel enerji verimliliğinde 2030 yılına kadar belirlenen hedeflere ulaşılabilmesi için mevcut ilerleme hızının önemli ölçüde artırılması gerektiği ortaya kondu. Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA), COP31 Başkanlığı ve Küresel Yenilenebilir Enerji İttifakı'nın (GRA) ortaklaşa hazırladığı bir rapor, 2025'te yüzde 1,7 olarak kaydedilen enerji yoğunluğu iyileşmesinin, 2026-2030 döneminde yıllık ortalama yüzde 5,6'ya ulaşması gerektiğini belirtiyor.

Mevcut Durum ve Hedefler Arasındaki Farklar

Rapor, küresel enerji ilerlemesinin 2030 hedeflerinin gerisinde kaldığını vurguluyor. 2025'te yıllık yüzde 4'lük iyileşme hedefinin altında kalınması, mevcut açığın kapatılması için daha agresif bir yaklaşım gerektiriyor. Bu doğrultuda, önümüzdeki dört yıl boyunca her yıl ortalama yüzde 5,6'lık bir iyileşme sağlanması zorunlu görülüyor. Bu hedefe ulaşmak için başta binalar, ulaşım ve sanayi sektörlerinde enerji verimliliğine yönelik yatırımların ivme kazanması büyük önem taşıyor. Küresel ölçekte enerji verimliliği ve tasarrufu alanında 2025'te yapılan 369 milyar dolarlık yatırımın, 2026-2030 döneminde yıllık ortalama 3,2 trilyon dolara çıkarılması gerektiği öngörülüyor. Gelişmekte olan ülkelerde yüksek finansman maliyetleri ve sermaye erişimindeki zorluklar, bu yatırımların önündeki başlıca engeller olarak öne çıkıyor. Ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında sunduğu Ulusal Katkı Beyanları'nın (NDC) yüzde 75'inden fazlasında hedeflere ulaşabilmek için uluslararası mali desteğin kritik rol oynayacağı da raporda belirtiliyor.

Elektrifikasyonun Rolü ve Sektörel Dönüşüm

Rapor, enerji verimliliğinde kilit bir rol oynayan elektrifikasyonun önemine dikkat çekiyor. Elektrikli araçlar ve ısı pompaları gibi teknolojilerin, fosil yakıtlı alternatiflere kıyasla sunduğu yüksek verimlilik, toplam nihai enerji talebinin azaltılmasına önemli katkı sağlıyor. Bu çerçevede, nihai enerji tüketiminde elektriğin payının 2023'teki yüzde 23'ten 2030'da yüzde 30'a çıkarılması hedefleniyor. COP31 Başkanlığı'nın 2035 vizyonunda ise bu oranın yüzde 35'e yükseltilmesi amaçlanıyor. Bu hedeflere ulaşılabilmesi için binalar, sanayi ve ulaştırma sektörlerindeki dönüşümün hızlandırılması gerekiyor. Binalarda elektriğin payının 2030'da yüzde 53'e, sanayide yüzde 31'e ve ulaştırmada ise yüzde 7'ye ulaşması bekleniyor. Bu dönüşümde elektrikli araçlar ve ısı pompaları gibi teknolojilerin yaygınlaşması büyük önem taşıyor. Elektrikli ısı pompaları, geleneksel ısıtma sistemlerine göre ortalama yüzde 300-400, elektrikli araçlar ise içten yanmalı motorlu araçlara göre yüzde 60-80 daha verimli çalışabiliyor.

Elektrikli Araçların Yaygınlaşması ve Politika Önerileri

Küresel araç filosunda bataryalı elektrikli ve şarj edilebilir hibrit araçların sayısının 2030'da mevcut 57 milyondan 360 milyona ulaşması öngörülüyor. Bu artışla elektrikli araçların küresel araç parkının yaklaşık yüzde 20'sini oluşturması ve ulaşım faaliyetlerinde benzer bir paya sahip olması bekleniyor. Ancak bu hedefe ulaşmak için sadece araç satışlarının artması yeterli değil; şarj altyapısının geliştirilmesi, toplu taşımaya teşvik ve ulaşım talebinin azaltılması gibi politikaların da destekleyici olması gerekiyor. Rapor, teknolojik dönüşümün yanı sıra enerji verimliliği standartlarının güçlendirilmesi, enerji etiketleme uygulamalarının yaygınlaştırılması, mali teşvikler ve bina yenileme politikalarının da hayata geçirilmesi gerektiğini vurguluyor. Mevcut ulusal iklim planlarının incelenmesi, enerji verimliliği taahhütlerinde önemli eksiklikler olduğunu gösteriyor. 120 ulusal planın yüzde 90'ında enerji verimliliğine yer verilse de, ülkelerin yalnızca yüzde 43'ü ölçülebilir ve somut verimlilik hedefleri belirlemiş durumda.