Forbes'tan Türkiye'ye Övgü: Depozito Sistemi Kritik Hammaddeler İçin Stratejik Model Oldu

Forbes dergisinde yayımlanan önemli bir analiz, Türkiye'nin geçen ay itibarıyla ulusal ölçekte hayata geçirdiği Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemini, geri dönüşümün ötesinde kritik hammaddelerin ekonomiye kazandırılması açısından başarılı bir model olarak öne çıkardı. Wesley Alexander Hill imzalı makale, geri dönüşüm sistemlerinin sadece çevresel faydalar sağlamakla kalmayıp, alüminyum, bakır, lityum ve kalay gibi stratejik öneme sahip madenlerin yeniden kullanımını sağlayarak sanayi üretimi, enerji dönüşümü ve tedarik zinciri güvenliği gibi alanlarda da kilit rol oynadığını vurguluyor.

Dijital Altyapı ve Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu

Forbes analizinde, Türkiye'nin DOA sisteminin barkod ve QR kod tabanlı dijital altyapısı, verimli depozito iade makineleri ve genişletilmiş üretici sorumluluğu prensibiyle finanse edilmesi gibi unsurları, ABD ve diğer Batılı ülkeler için incelenmesi gereken önemli bir örnek teşkil ediyor. Bu modelin, kamu bütçesine ek yük getirmeden güçlü bir geri dönüşüm altyapısı oluşturmaya imkan tanıdığı belirtiliyor. Analiz, ABD'nin mevcut perakende ağını ve teknolojik altyapısını kullanarak benzer bir ulusal sistemi kurabileceğinin de altını çiziyor.

İlk 10 Günde Rekor Toplama ve Hedefler

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na bağlı Türkiye Çevre Ajansı'nın (TÜÇA) verilerine göre, 1 Temmuz'da başlayan ulusal entegrasyon süreciyle DOA sistemi, ilk 10 gün içinde yaklaşık 18,8 milyon içecek ambalajını geri dönüşüm zincirine dahil etti. 81 il ve 973 ilçede yürürlüğe giren sistemde kayıtlı kullanıcı sayısı da 2 milyona yaklaştı. Vatandaşlar, DOA logolu ambalajları iade noktalarına teslim ederek her ambalaj başına 1 lira teşvik alabiliyor. Yıl sonuna kadar zorunlu kayıt sürecini tamamlayacak işletmeler de topladıkları ambalajlar için teşvik ödemesi alacak. Türkiye'de yılda yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının piyasaya sürüldüğü göz önüne alındığında, DOA sisteminin bu ambalajların geri kazanılmasını hedeflediği belirtiliyor. Sistemin, yıllık 30 milyar lira ekonomik katkı sağlaması, geri kazanım oranını başlangıçta yüzde 50'ye, olgunlaştığında ise yüzde 80'e çıkarması ve uzun vadede yaklaşık 20 bin kişiye istihdam yaratması bekleniyor.

Stratejik Hammadde Güvenliği ve Çin Faktörü

Forbes analizinde, depozito sistemlerinin stratejik öneminin ardında, özellikle Çin'in kritik minerallerin işlenmesi ve rafinajındaki küresel hakimiyeti yatıyor. Elektrikli araçlar, yenilenebilir enerji teknolojileri ve savunma sanayisi gibi alanlar, bu kritik metallere yoğun bir bağımlılık taşıyor. Kullanılmış ambalajlar, artık sadece bir atık değil, yeniden ekonomiye kazandırılabilecek değerli sanayi hammaddesi olarak görülüyor. Depozito sistemleri sayesinde alüminyum gibi yüksek saflıkta geri kazanılabilecek malzemeler, ithal hammadde ihtiyacını azaltarak ulusal güvenlik ve ekonomik istikrarı destekliyor. Türkiye'nin DOA sistemi, bu yaklaşımın ulusal düzeyde başarılı bir uygulaması olarak küresel platformda dikkat çekiyor.