Hurda Mıknatıslardan Kritik Metaller Geri Kazanılıyor: Avrupa'nın Bağımlılığı Azalacak mı?

Geleceğin teknolojileri için hayati öneme sahip kritik metaller, artık çöplüklerden çıkacak. Almanya'da Fraunhofer Enstitüsü ve TU Bergakademie Freiberg'den araştırmacılar, hurda bilgisayar sabit disklerindeki (HDD) mıknatıslardan nadir toprak elementlerini ve demir gibi değerli metalleri geri kazanmak için yenilikçi yöntemler geliştiriyor.

Yeni Nesil Geri Dönüşüm Yöntemleri

Avrupa Birliği'nin NEO-CYCLE projesi kapsamında yürütülen çalışmalarda, özellikle elektrikli araç motorları, rüzgar türbinleri ve modern elektronik cihazlarda kullanılan güçlü Neodimyum-Demir-Bor mıknatıslarına odaklanılıyor. Bu mıknatısların bileşenlerini yüksek saflıkta geri kazanmak teknik olarak zorlayıcı olsa da, Çin'e olan yüksek orandaki tedarik bağımlılığını azaltmak büyük önem taşıyor. Proje kapsamında iki ana geri dönüşüm yöntemi deneniyor. Birincisi, geleneksel hidroklorik asit yerine amonyum klorür kullanan bir katı hal klorlama süreci. Isıtıldığında, bu yöntem metal klorürleri ve yüksek saflıkta amonyak çözeltisi elde ediyor. Bu yaklaşım, daha önce floresan lambaların geri dönüşümünde kullanılan patentli bir sürece dayanıyor ve mıknatıs atıklarından metalleri daha verimli bir şekilde ayırmayı hedefliyor.

Elektrokimyasal Süreç ve Hidrometalurji

İkinci yöntem ise elektrokimyasal işlemeye dayanıyor. Toz haline getirilen mıknatıs atıkları, sülfürik asit gibi bir elektrolit içeren elektrokimyasal bir hücreye konuluyor. Bu süreç ilk olarak boru bir çözeltiye çekiyor, ardından bu bor kimya ve ilaç sektörlerinde kullanılabiliyor. İlk işlemin ardından Fraunhofer IKTS'deki araştırmacılar, hidrometalurji tekniklerini kullanarak malzemeleri ayırıyor. Seçici işlemlerle Neodimyum ve demir, saf tuz formlarında elde ediliyor. Bu geri kazanılan malzemeler, daha sonra proje ortakları tarafından çeşitli endüstrilerde kullanılmak üzere işleniyor.

Döngüsel Ekonomi ve Avrupa'nın Geleceği

Proje sadece metalleri geri kazanmakla kalmayıp, bu malzemeleri daha yüksek değerli ürünlere dönüştürmenin yollarını da araştırıyor. Bu sayede, hurda elektronik bileşenlerin yeni endüstriyel uygulamalar için hammadde haline geldiği bir döngüsel tedarik zinciri oluşturulması amaçlanıyor. Dört yıl sürecek ve Horizon Europe programı tarafından finanse edilen NEO-CYCLE projesinin laboratuvar ölçekli testleri tamamlandı. Pilot tesis kurulum çalışmaları ise devam ediyor. Başarılı olması halinde, bu yöntem Avrupa'nın elektronik atığını daha iyi değerlendirmesine ve kritik hammadde ithalatına olan bağımlılığını azaltmasına yardımcı olacak.