Jeotermal Enerjiyle Binalarda Serin Yaz Günleri Mümkün: Yeni Teknolojiler Gündemde

Türkiye, zengin jeotermal kaynaklarına rağmen bu potansiyeli tam olarak değerlendiremiyor. Jeotermal Enerji Derneği (JED) Başkanı Ali Kındap, artan klima kullanımının oluşturduğu elektrik yükünü hafifletmek için jeotermal enerjinin soğutma amacıyla kullanılmasının büyük bir fırsat sunduğunu belirtti. Özellikle yaz aylarında, 12:00-18:00 saatleri arasında klimaların toplam elektrik tüketiminin ortalama %10'unu oluşturduğu göz önüne alındığında, alternatif çözümlerin önemi daha da belirginleşiyor.

Artan Soğutma İhtiyacı ve Elektrik Şebekesine Yükü

Türkiye'de hanelerdeki klima sayısı 2025 sonu itibarıyla yaklaşık 11 milyona ulaşmış durumda. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın projeksiyonlarına göre, bu sayının 2035'e kadar iki katına çıkması bekleniyor. Bu durum, sadece konutlarda kullanılan klimaların elektrik tüketimini 2025 yılında 5-6 bin GWh seviyesinden 2035'te 12 bin GWh seviyesine çıkaracak. İklim değişikliğinin etkileriyle artan soğutma ihtiyacını sadece daha fazla elektrik üretimi ve klima yatırımıyla karşılamak, mevcut sorunları geleceğe taşımak anlamına geliyor. Bu noktada jeotermal gibi alternatif teknolojiler kritik önem taşıyor.

Jeotermal Soğutma: Gelişmiş Ülkelerin Yaklaşımı

Ali Kındap, gelişmiş ülkelerin jeotermal enerjiyi sadece elektrik üretimi ve konut ısıtmasıyla sınırlı görmediğini, bölgesel ısıtma ve soğutma sistemlerinde yaygın olarak kullandığını ve kamu otoritelerinin bu teknolojileri desteklediğini vurguladı. Jeotermal kaynaklardan doğrudan soğutma enerjisi üretilebildiğini ve bu teknolojinin dünyada uzun süredir bilindiğini ve uygulandığını belirtti. Türkiye'nin Ege Bölgesi gibi jeotermal potansiyeli yüksek bölgelerindeki oteller, hastaneler, alışveriş merkezleri, sanayi tesisleri ve kamu binaları gibi yerlerde jeotermal soğutmanın değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Bu tür entegre sistemler, 12 aylık enerji ihtiyacını tek bir kaynaktan karşılayarak hem verimliliği artırabilir hem de şebeke üzerindeki yükü azaltabilir.

Jeotermal Isı Pompaları ve Politika Önerileri

Jeotermal ve toprak kaynaklı ısı pompaları, yerin sabit sıcaklığından faydalanarak kışın ısıtma, yazın ise soğutma sağlayabiliyor. ABD Enerji Bakanlığı da jeotermal ısı pompalarının binalarda, kampüslerde ve bölgesel sistemlerde hem ısıtma hem de soğutma görevini üstlenebildiğini ve elektrik şebekesinin dengelenmesine katkı sağlayabileceğini belirtiyor. JED Başkanı Kındap, jeotermal soğutmanın doğru bölgelerde ve projelerde "elektrik şebekesinin sigortalarından biri" olabileceğini söyledi. Kındap, jeotermal soğutma için pilot bölgeler belirlenmesi, kamu yatırımlarıyla örnek projelerin hayata geçirilmesi ve yatırım teşviklerinin devreye alınması çağrısında bulundu. Ayrıca, jeotermal potansiyeli yüksek kentlerde kamu binaları, hastaneler, üniversiteler ve organize sanayi bölgeleri için jeotermal soğutma fizibilite çalışmalarının yapılmasını önerdi.