Portekiz'de Güneş Enerjisi Hamlesi: 372 MW Kapasite Devreye Girdi, Ancak Bürokratik Engeller Devam Ediyor

Portekiz, son dönemde güneş enerjisi alanında önemli bir ilerleme kaydetti. Yenilenebilir Enerji Derneği APREN'in verilerine göre, Aralık 2025 ile Mayıs 2026 tarihleri arasında ülkeye 372 MW'lık yeni güneş enerjisi kapasitesi entegre edildi. Bu eklemenin 201 MW'ı merkezi olmayan (dağıtık) üretimden, 171 MW'ı ise merkezi güneş enerjisi santrallerinden oluşuyor. Bu gelişmelerle birlikte Portekiz'in toplam güneş enerjisi kurulu gücünün, Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı'nın (IRENA) 2025 sonu itibarıyla açıkladığı 6.95 GW'lık veriye dayanarak yaklaşık 7.3 GW'a ulaştığı tahmin ediliyor.

Tarihi Zirveler ve Sektörel Sorunlar

APREN Politika ve Piyasa İstihbarat Koordinatörü Susana Serôdio, 2026 yılının Portekiz güneş enerjisi piyasası için tarihi başarılarla dolu olduğunu belirtti. Özellikle Temmuz ayında güneş enerjisinin, ülkenin elektrik üretiminde ilk kez lider konuma yükselmesi önemli bir dönüm noktası olarak kaydedildi. Ancak Serôdio, sektörün yatırım önündeki ciddi düzenleyici zorluklarla karşı karşıya olduğunu da vurguladı. "Lisans süreçleri, Portekiz'de halen kritik bir darboğaz oluşturuyor ve bu süreçler mevcut durumda beş ila yedi yıl arasında sürüyor. Bu süre, Avrupa Birliği'nin Yenilenebilir Enerji Direktifi (RED III) tarafından belirlenen hızlandırma hedeflerinin çok ötesinde." ifadesini kullanan Serôdio, 2022'den bu yana yeni kapasite ihalelerinin yapılmamış olmasının ve yetersiz şebeke kapasitesinin de yeni projelerin entegrasyonunu engellediğini ekledi. Portekiz, aynı zamanda yenilenebilir enerji varlıklarının net değerine uygulanan ve CESE (Enerji Sektörü Olağanüstü Katkısı) olarak bilinen bir vergi ile Avrupa'da bu tür bir uygulamayı sürdüren tek ülke konumunda. Bu mekanizmanın, şirket kârlarının yaklaşık %35'ine denk gelen toplam bir vergi yükü oluşturduğu belirtildi.

Yenilenebilir Enerjinin Pazar Üzerindeki Etkisi

Bu zorluklara rağmen, Portekiz'in genel enerji piyasası, yenilenebilir enerji üretimindeki güçlü performansı ve bunun sonucunda oluşan piyasa rekabetçiliği ile yönlendiriliyor. Serôdio'nun paylaştığı bilgilere göre, 2026'nın ilk yedi ayında yenilenebilir kaynaklar, Portekiz anakarasında üretilen elektriğin %75'ini oluşturdu. Bu oranla ülke, incelenen Avrupa ülkeleri arasında yenilenebilir elektrik entegrasyonunda dördüncü sırada yer aldı. Yenilenebilirlerin bu yüksek payı, piyasa fiyatlarını doğrudan etkileyerek, Ocak-Temmuz 2026 döneminde Iberia elektrik piyasası (MIBEL) ortalamasını megawatt saat başına 57.30 Euro'ya (66.47 Dolar) düşürdü. Bu, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla %10'luk bir azalış anlamına geliyor.

Hibrit Projeler ve Gelecek Vizyonu

Portekiz'de yenilenebilir enerjinin gelecekteki gelişiminin, hibrit projelerle şekillenmesi bekleniyor. Mevcut durumda inşa halindeki yeni projelerin yaklaşık %80'inin, mevcut şebeke bağlantı noktalarından yararlanmak amacıyla farklı yenilenebilir kaynakları birleştirdiği belirtiliyor. Depolama projelerinin de Portekiz enerji sektöründe giderek daha önemli bir rol oynaması öngörülüyor. Ülkenin Ulusal Enerji ve İklim Planı (PNEC) kapsamında, 2030 yılına kadar 3 GW batarya depolama ve 3.9 GW pompaj depolamalı hidroelektrik santrali hedefleniyor. APREN'in son yıllık incelemesi, geçen yılın sonu itibarıyla Portekiz'de yaklaşık 20 MW kurulu batarya ve 2.8 GW pompaj depolamalı hidroelektrik santrali bulunduğunu ortaya koydu. Serôdio, yenilenebilir enerji üretimindeki güçlü performansın 2026'nın geri kalanında da devam etmesinin beklendiğini belirtirken, büyüme hızını korumak ve temiz enerjinin tam entegrasyonunu sağlamak için hem idari süreçlerin hızlandırılması hem de yapısal yatırımların artırılmasının aciliyetini vurguladı. Yaklaşık 60 milyar Euro'luk yatırılmayı bekleyen engellenmiş yatırım niyetinin bulunduğunu belirten Serôdio, lisans sürelerinin üç yılın altına indirilmesi ve CESE gibi vergilerin reforme edilmesinin bu yatırımların önünü açmada kritik rol oynayacağını söyledi. "Bu yatırımların önünün açılması, PNEC 2030 hedeflerine ulaşmak için hayati önem taşıyor; bu hedefler ek olarak 22.2 GW'lık yenilenebilir kapasitenin kurulmasını gerektiriyor." diyen Serôdio, bu ivmenin sürdürülebilir ve dayanıklı kalmasını sağlamak için elektrik iletim şebekelerinin modernizasyonuna, yeni büyük ölçekli depolama çözümlerinin devreye alınmasına ve piyasa kurallarının esnekleştirilmesine yönelik yatırımların hızlandırılmasının mutlak bir öncelik olduğunu sözlerine ekledi.