Tarım GES'ler Türkiye'nin Gıda ve Enerji Güvenliğine Çözüm Sunuyor: Pilot Uygulamada Başarılı Sonuçlar Alındı

Güneş enerjisi teknolojilerinin tarım ile entegrasyonunu inceleyen Solar3GW düşünce kuruluşu, Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) ve Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) iş birliğiyle Konya Ovası'nda hayata geçirilen Tarıma Entegre Güneş Enerjisi Santrali (TarımGES) pilot projesinde elde edilen ilk verileri paylaştı.

Verimlilik ve Su Tasarrufu Odaklı İlk Hasat

ODTÜ-GÜNAM ve TAGEM'in ortak çalışmasıyla kurulan 60 kW'lık pilot TarımGES projesinde, güneş panellerinin altında yetiştirilen şeker pancarı ve karabuğdaydan elde edilen ilk hasat, projenin potansiyelini gözler önüne serdi. Özellikle karabuğday hasadında, kontrol sahasına kıyasla verimlilikte %7'lik bir artış kaydedilirken, su tüketiminde ise %20'lik bir azalma tespit edildi. Bu sonuçlar, su stresi yaşayan Türkiye gibi ülkeler için TarımGES'in hem tarımsal verimliliği artırma hem de su kaynaklarını koruma potansiyelini vurguluyor. Proje, gıda ve enerji üretimi arasında bir denge kurarak iklim değişikliğine uyum ve su güvenliğinin güçlendirilmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Çiftçiler İçin 'Kazan-Kazan' Modeli: Maliyet Azaltma ve Gelir Artışı

ODTÜ-GÜNAM Entegre Fotovoltaik Teknolojileri Birimi Koordinatörü Doç. Dr. Talat Özden, kuraklık, su kıtlığı ve artan enerji maliyetlerinin tarımsal üretimi zorlaştırdığına dikkat çekti. TarımGES'in, aynı arazi üzerinde eş zamanlı gıda ve enerji üretimi sağlayarak bu çok boyutlu sorunlara bütünleşik çözümler sunma potansiyeline sahip olduğunu belirtti. Özden, sistemin önceliğinin tarımsal üretimi daha verimli, dirençli ve sürdürülebilir kılmak olduğunu vurgulayarak, başarının sadece üretilen elektrikle değil, tarımsal üretime sağlanan somut katkılarla ölçülmesi gerektiğini ifade etti.

Solar3GW Yönetim Kurulu Başkanı Yusuf Bahadır Turhan ise TarımGES'in çiftçilere ek gelir imkanı sunduğunu ve tarım arazisi kaybı endişelerini gidereceğini belirtti. Turhan, olağanüstü hava koşulları nedeniyle tarım yapılamayan arazilerde dahi güneş panellerinin ekim dikim için uygun ortam sağlayabileceğini ve çiftçi için bir 'kazan-kazan' durumu yarattığını söyledi. Mevcut mevzuatın tarım arazilerine GES kurulumunu kısıtladığına değinen Turhan, TarımGES YEKA (Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları) gibi özel alanların belirlenerek ihale edilmesiyle ölçek ekonomisinden fayda sağlanabileceğini ve yaklaşık 190 GW'lık büyük bir TarımGES potansiyeline ulaşılabileceğini dile getirdi.

Yatırımın Geri Dönüşü ve Mevzuat Gereksinimleri

TarımGES uygulamalarında maliyetin standart GES kurulumlarına göre %30-40 oranında artabildiği (megavat başına 400 bin dolardan 550-560 bin dolara) belirtiliyor. Ancak bu ek maliyetin, tarımsal verimlilik artışı ve enerji üretimi ile karşılanabileceği ifade ediliyor. Yatırımın 8-10 yıl içinde kendini amorti edebileceği öngörülüyor. Türkiye'nin mevcut yasal düzenlemelerinde, tarım arazilerine GES kurulması yalnızca öz tüketim amaçlı ve arazinin %1'ini aşmamak kaydıyla mümkün.