Ukrayna Saldırıları Rusya'yı Rafineri Krizine Soktu: İthalata Mecbur Kalabilir

Ukrayna'nın Rus enerji altyapısına yönelik artan insansız hava aracı saldırıları, Rusya'nın petrol rafineri kapasitesini ciddi şekilde sekteye uğrattı. Dünyanın önde gelen petrol üreticilerinden biri olan Rusya, bu durum karşısında kendi akaryakıt ihtiyacını karşılamak için ithalata yönelmek zorunda kaldı. S&P Global Energy'nin verilerine göre, Rus rafinerilerinde işlenen ham petrol miktarı temmuz ayında günlük ortalama 3,7 milyon varile düşerek geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 28'lik bir gerileme gösterdi. Bu düşüş, özellikle benzin üretimini olumsuz etkileyerek Moskova'yı yakıt arzında darboğaza soktu. Hatta bazı bölgelerde akaryakıt istasyonlarında satış kısıtlamaları dahi gündeme geldi.

Rafineri Darboğazı ve İthalatın Artması

Ukrayna'nın hedef aldığı rafineriler arasında Orsk, TANECO, Ilsky, Bashneft-Novoil ve Yaroslavl gibi tesisler bulunuyor. Temmuz sonundan itibaren Volgograd, Saratov ve Ryazan gibi büyük üretim merkezlerindeki aksamalar, ülkenin iç piyasadaki akaryakıt arzını olumsuz etkiledi. Rus hükümeti, bu sorunu hafifletmek amacıyla benzin ihracatına getirdiği geçici yasağı 31 Ocak 2027'ye kadar uzattı ve petrol şirketlerinden zor durumda olan bölgelere sevkiyatlarını artırmalarını talep etti. Ancak iç piyasadaki açığı kapatmak için ithalata başvurulduğu da gözlemleniyor. S&P Global Commodities at Sea (CAS) ve Kpler'in takip verilerine göre, Rusya temmuz sonundan bu yana deniz yoluyla 1 milyon varilin üzerinde benzin ithal etti. Bu ithalat kapsamında Hindistan ve Fas menşeli petrol ürünleri ülkeye ulaşırken, Belarus ve Kazakistan'dan da demiryoluyla tedarik yapıldığı belirtildi. Örneğin, Belarus'tan temmuz ayında Rusya'ya demiryoluyla yapılan benzin sevkiyatı önceki aya göre yüzde 13 artışla 212 bin tona ulaştı.

İhracatta Çelişkili Tablo: Ham Petrol Yüksek, Ürünler Düşük

Rafinaj sektöründeki zorluklara rağmen, Rusya'nın ham petrol ve petrol ürünleri ihracatındaki durum çelişkili bir tabloyu ortaya koyuyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, Rusya'nın petrol ürünü ihracatı temmuzda günlük 400 bin varil azalarak 1,4 milyon varile geriledi. Geçen yılın aynı dönemine göre düşüş ise günlük 1,3 milyon varil seviyesinde. Buna karşın, ham petrol ihracatı temmuzda aylık bazda günlük 200 bin varil azalışla 5,6 milyon varile düşse de, geçen yılın aynı ayına göre günlük 800 bin varil artış gösterdi. Bu durum, Rusya'nın ham petrol ihracatını sürdürebildiğini ancak rafinerilerine yönelik saldırıların benzin ve motorin üretimini sekteye uğrattığını açıkça gösteriyor.

Küresel Enerji Piyasasında Güvenilirlik Sorgulanıyor

Energy Aspects Kıdemli Petrol Ürünleri Analisti Natalia Losada, Rusya'nın benzin ve jet yakıtı gibi ürünleri ithal etmesinin oldukça sıra dışı bir gelişme olduğunu ve ülkenin rafinaj sisteminin ciddi şekilde zayıfladığını belirtti. Ukrayna'nın saldırılarının devam etmesi durumunda, küresel arz dengelerinin, özellikle motorin piyasasında, sıkı kalabileceğini ifade eden Losada, kış aylarında talebin azalmasının bir miktar rahatlama sağlayabileceğini öngörüyor. Oslo Üniversitesi'nden Francesco Sassi ise Rusya'nın petrol ürünleri ithalatçısı konumuna gelmesinin enerji güvenliği açısından açık bir tehdit oluşturduğunu ve uzun vadede ekonomik olarak sürdürülemez olduğunu vurguladı. Sassi, Ukrayna'nın insansız hava aracı stratejisinin, Rusya'nın petrol ihracatının güvenilirliğini ciddi şekilde sorgulanır hale getirdiğini sözlerine ekledi.