Yapay Zeka Hamlesi Düşük Karbonlu Enerji ve Şebeke Yatırımlarını Tetikleyecek

Türkiye'nin yapay zeka (YZ) alanındaki iddialı hedefleri, enerji sektöründe önemli bir dönüşümü zorunlu kılıyor. Ülkenin, YZ altyapısını güçlendirme vizyonu, artan elektrik talebini karşılamak üzere enerji üretimini ve şebeke yatırımlarını düşük karbonlu ve ölçeklenebilir kaynaklara yönlendirmeyi gerektiriyor.

Yapay Zeka İçin Yeşil Enerji Yükümlülüğü

Yapay Zeka Eylem Planı kapsamında hazırlanan strateji, YZ ekosisteminin temel bir bileşeni olarak enerjiye odaklanıyor. Plan, YZ altyapısının ihtiyaç duyduğu elektrik gücünün düşük karbonlu kaynaklardan sağlanmasını ve bu oranın artırılmasını hedefliyor. Bu çerçevede, YZ kapasitesine bağlı elektrik gücü ihtiyacının ve düşük karbonlu elektrik tüketiminin payının belirlenmesi öngörülüyor. Ulusal Yapay Zeka Kurulu'nun öncelikli gündem maddeleri arasında yer alan bu konu, enerji ihtiyaç projeksiyonları, şebeke bağlantı kapasiteleri, yenilenebilir ve nükleer enerji kaynaklarıyla eşleştirme senaryoları ve atık ısı geri kazanım potansiyelinin detaylı bir şekilde değerlendirilmesini içeriyor. Bu analizler, YZ "Büyüme Bölgeleri"nin yer seçimi ve kapasite planlamasında doğrudan etkili olacak.

2030 Hedefleri ve Yatırım Miktarı

Türkiye, 2030 yılına kadar yapay zeka veri merkezleri için en az 1 gigavat (GW) kurulu güç ve yıllık en az 10 teravatsaat (TWh) düşük karbonlu elektrik tedarik anlaşması hacmine ulaşmayı amaçlıyor. Bu anlaşmalarda, tedarik edilen elektriğin en az yüzde 60'ının yenilenebilir ve nükleer kaynaklardan gelmesi şartı uzun vadeli sözleşmelerle güvence altına alınacak. Bu dönüşüm, veri merkezi, bulut ve YZ altyapıları için 2030'a kadar özel sektörden en az 10 milyar dolarlık yatırımın harekete geçirilmesini öngörüyor.

Şebeke Altyapısı ve Bölgesel Planlama

Enerjide Dijitalleşme Derneği Genel Sekreteri Gökberk Bilgin, 1 GW'lık veri merkezi kapasitesinin yıllık yaklaşık 7,5 ila 10,4 TWh elektrik tüketimi anlamına gelebileceğini belirtiyor. Bilgin, bu kapasitenin Türkiye'nin mevcut elektrik sistemi içinde yönetilebilir bir büyüklük olduğunu vurgularken, asıl meselenin hangi bölgede ne kadar kapasitenin hazır olduğu sorusu olduğunu dile getiriyor. Yatırımların farklı bölgelere yayılmasının, tek bir noktada oluşabilecek baskıyı azaltacağını ve yenilenebilir enerji potansiyeli yüksek bölgelerin enerji avantajı sunabileceğini ancak bunun fiber altyapısı ve nitelikli personel gibi diğer faktörlerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor.

Yeni Üretim Yatırımlarının Teşviki

Düşük karbonlu elektrik şartının, mevcut düşük karbonlu üretimi başka tüketicilere aktarmak yerine, yeni üretim yatırımlarını teşvik eden bir tedarik yapısı kurmayı gerektirdiğini belirten Bilgin, bu hedefin, yeni güneş, rüzgar ve depolama projelerinin finansmanını kolaylaştırabileceğini vurguluyor. Veri merkezi yatırımlarının, trafo merkezlerinden yüksek gerilim hatlarına kadar geniş bir altyapı ihtiyacı doğuracağını ve Türkiye'nin bu altyapıyı bulut ve YZ hizmetleri ihracatına dönüştürme potansiyeli taşıdığını ekliyor.